OPENAI ĐỀ XUẤT TRAO 5% CỔ PHẦN CHO QUỸ TÀI SẢN QUỐC GIA MỸ — SAM ALTMAN MUỐN NGƯỜI DÂN LÀM «ĐỐI TÁC»

<p><strong>CEO OpenAI Sam Altman vừa đề xuất trao 5% cổ phần của công ty cho một quỹ tài sản quốc gia (sovereign wealth fund) của Mỹ</strong>, theo báo cáo từ Financial Times hôm thứ Năm (2/7/2026), trích dẫn hai nguồn tin thân cận. Đề xuất này cũng kêu gọi các công ty AI khác đóng góp tỷ lệ cổ phần tương tự, nhằm biến người dân Mỹ thành "đối tác" trong làn sóng tăng trưởng do AI dẫn dắt.</p>   <p>Theo nguồn tin của FT, khoản đóng góp này nhằm mục đích "đảm bảo mối quan hệ tốt với chính quyền và giải quyết phản ứng chính trị" — ám chỉ những lo ngại ngày càng tăng từ cả hai đảng về sức mạnh tập trung của các công ty AI. Tổng thống Trump trước đó cũng xác nhận đã thảo luận về "các khái niệm trong đó một phần cổ phần có thể được trao cho công chúng Mỹ."</p>   <h2>Đề xuất 5% — con số cụ thể đầu tiên</h2>   <p>Đây là lần đầu tiên một con số cụ thể — 5% cổ phần — được đưa ra trong các cuộc thảo luận về quỹ tài sản AI quốc gia. Trước đó, hồi tháng 6/2026, CNBC đưa tin về các cuộc đàm phán sơ bộ giữa OpenAI và chính quyền Trump, nhưng không có tỷ lệ phần trăm cụ thể nào được tiết lộ. Việc ấn định mức 5% là một bước leo thang đáng kể, đặc biệt khi định giá của OpenAI hiện đã vượt mốc 300 tỷ USD sau vòng gọi vốn gần đây.</p>   <p>Đề xuất không chỉ giới hạn ở OpenAI — nó kêu gọi "các công ty AI khác" cùng tham gia đóng góp với tỷ lệ tương tự. Nếu được thực hiện đầy đủ với các ông lớn như Anthropic, Google DeepMind và Microsoft AI, tổng giá trị cổ phần trong quỹ có thể lên tới hàng chục tỷ USD. Tuy nhiên, FT lưu ý rằng các cuộc đàm phán vẫn đang ở giai đoạn sơ bộ và bất kỳ hành động chính thức nào cũng sẽ cần sự phê duyệt của Quốc hội — điều có thể làm phức tạp đáng kể vấn đề.</p>   <h2>Động cơ chính trị — xoa dịu cơn bão quản lý</h2>   <p>Động thái này diễn ra trong bối cảnh áp lực quản lý đối với các công ty AI đang gia tăng nhanh chóng. Từ các lệnh cấm xuất khẩu chip AI của chính quyền Biden, đến dự luật đánh thuế 50% cổ phiếu AI của Thượng nghị sĩ Bernie Sanders, các công ty AI đang đối mặt với làn sóng phản ứng chính trị từ cả hai đảng. Việc đề xuất chia sẻ cổ phần với công chúng có thể được xem như một "tấm khiên" chính trị — vừa xoa dịu những người chỉ trích, vừa tạo ra lợi ích chung giữa người dân và các công ty AI.</p>   <p>Theo ngôn ngữ của chính sách OpenAI, "lợi nhuận từ Quỹ có thể được phân phối trực tiếp cho công dân, cho phép nhiều người hơn tham gia trực tiếp vào lợi ích từ tăng trưởng do AI dẫn dắt, bất kể tài sản khởi điểm hay khả năng tiếp cận vốn của họ." Đây là một thông điệp được thiết kế cẩn thận để thu hút cả cử tri Dân chủ (quan tâm đến bất bình đẳng) lẫn Cộng hòa (quan tâm đến chủ quyền kinh tế Mỹ).</p>   <h2>Từ ý tưởng đến chính sách — hành trình của Altman</h2>   <p>Ý tưởng về một quỹ tài sản AI công cộng không phải là mới đối với Altman. Từ năm 2024, CEO OpenAI đã nhiều lần công khai thảo luận về khái niệm "universal basic compute" và các cơ chế phân phối lợi ích AI rộng rãi. Tháng 4/2026, OpenAI chính thức phát hành tài liệu chính sách có tựa đề "Industrial Policy for the Intelligence Age" — Chính sách Công nghiệp cho Kỷ nguyên Trí tuệ — trong đó đề xuất một quỹ tài sản công có thể đầu tư trực tiếp vào các phòng thí nghiệm AI và công ty triển khai công nghệ của họ.</p>   <p>Tài liệu này lập luận rằng chính phủ Mỹ nên đóng vai trò chủ động trong việc định hình hạ tầng AI, bao gồm cả việc nắm giữ cổ phần trong các công ty AI hàng đầu. Đây là một sự chuyển hướng đáng chú ý so với lập trường truyền thống của Thung lũng Silicon — từ "để chính phủ tránh xa" sang "mời chính phủ cùng tham gia." Động cơ đằng sau có lẽ là thực tế: khi giá trị của AI tăng theo cấp số nhân, việc không có cơ chế chia sẻ lợi ích có thể kích hoạt phản ứng dữ dội từ công chúng và các nhà lập pháp.</p>    <p>Không lâu sau đề xuất của Altman, Thượng nghị sĩ Bernie Sanders (Độc lập, Vermont) đã đưa ra một phiên bản cứng rắn hơn nhiều: dự luật "American AI Sovereign Wealth Fund Act" vào tháng 6/2026. Thay vì kêu gọi các công ty tự nguyện đóng góp 5%, dự luật Sanders đề xuất <strong>đánh thuế một lần 50% đối với cổ phiếu của tất cả các công ty AI "quan trọng về mặt hệ thống"</strong>, bao gồm cả những công ty hoạt động trong lĩnh vực trung tâm dữ liệu, hạ tầng và robot.</p>   <p>Dự luật của Sanders cho phép các công ty như Google và SpaceX — những công ty chỉ coi AI là một phần trong hoạt động kinh doanh — được tách mảng phi AI để tránh bị đánh thuế. Tuy nhiên, dự luật vẫn chưa được đưa ra ủy ban và khả năng thông qua trong bối cảnh chính trị hiện tại là thấp. Dù vậy, sự tồn tại của nó cho thấy đề xuất của Altman đang đi trên một sợi dây mong manh: một bên là sự hợp tác tự nguyện, bên kia là sự can thiệp mạnh tay từ chính phủ. Lựa chọn nào sẽ thắng thế vẫn còn là một câu hỏi mở.</p>   <p>Nguồn: <a href="https://techcrunch.com/2026/07/02/openai-proposed-donating-5-of-its-equity-to-a-us-sovereign-wealth-fund/">TechCrunch</a> | <a href="https://www.theverge.com/ai-artificial-intelligence/960588/openai-government-5-percent-stake-trump">The Verge</a></p>